Bilinen en eski köpek mezarı: Bonn-Oberkassel köpeği
Bilinen en eski köpek mezarı Almanya'da, Bonn yakınındaki Oberkassel'de. Yaklaşık 14 bin 200 yıllık bu mezarda bir erkek, bir kadın ve iki köpek birlikte yatıyor. 2018'de yapılan yeni bir inceleme, genç köpeğin ağır hasta olduğunu ve insanlar bakmasaydı haftalar önce öleceğini ortaya koydu. Bu yüzden mezar yalnız bir arkeoloji buluntusu değil, köpekle insan arasındaki bağın belgelenmiş en eski örneği sayılıyor.
Bonn-Oberkassel mezarı nasıl bulundu?
1914'te Oberkassel'de taş ocağında çalışan işçiler kemiklere rastladı. Buluntu uzun süre bir erkek, bir kadın ve bir köpek olarak kaydedildi. Erkek kırklı, kadın yirmili yaşlarındaydı. Radyokarbon ölçümü mezarı Buzul Çağı'nın sonuna, günümüzden 14 bin 200 yıl kadar öncesine tarihliyor. O dönemde bölgede avcı toplayıcılar yaşıyordu ve ren geyiği gibi büyük hayvanların peşinde yer değiştiriyorlardı.
Leiden Üniversitesi'nden veteriner hekim Luc Janssens ve ekibi 2018'de kemiklere ve dişlere yeniden baktı. Çene parçaları ve dişler iki ayrı hayvana aitti: biri genç, diğeri daha yaşlı bir köpek. Böylece mezar, içinde iki köpek bulunan bilinen tek tarih öncesi köpek mezarı oldu. Çalışma Journal of Archaeological Science dergisinde yayımlandı.
Genç köpek neden hastaydı?
Genç köpek öldüğünde 27 ya da 28 haftalıktı, yani yedi aylık bile değildi. Dişlerinin minesindeki bozukluklar, dişler gelişirken geçirilmiş ağır bir hastalığın izi. İzlerin yerine bakarak araştırmacılar hastalığın 19 haftalıkken başladığını, 21 ve 23. haftalarda yeniden alevlendiğini hesapladı. Her dönem beş altı hafta sürmüş olmalı.
Belirtiler bugün gençlik hastalığı dediğimiz, yavru köpeklerde ishal, kusma ve yüksek ateşle seyreden virüse uyuyor. Kesin tanı mümkün değil, çünkü virüsün kalıntısı bu kadar eski kemikte korunmuyor. Yine de dişlerdeki iz başka bir açıklamaya pek uymuyor. Bu hastalık bugün de yavru köpekler için ölümcül olabilir; şüphelendiğinde veteriner hekimine başvurmak gerekir.
İnsanlar köpeğe baktı mı?
Janssens'e göre bakım görmeyen bir köpek, hastalığın ağır halinde üç haftadan kısa sürede ölür. Oberkassel köpeği ise ilk belirtilerden sonra yaklaşık sekiz hafta yaşadı. Bu kadar uzun süre hayatta kalması için birinin onu sıcak ve temiz tutması, su ve yiyecek vermesi gerekiyordu. Hasta bir yavru avda ya da kampı korumada işe yaramazdı, yani bu bakımın pratik bir karşılığı yoktu.
Yazarlar bundan şu sonucu çıkarıyor: insanlar bu köpeğe bir araç olarak değil, bir yoldaş olarak baktı. Bu da köpeğin evcil bir dost olarak görüldüğünün bilinen en eski kanıtı. Kemikler niyeti anlatmaz, bu yüzden yorum yazarlara ait; ama olgu ortada. 14 bin yıl önce birileri hasta bir yavrunun başında haftalarca bekledi.
Sık sorulan sorular
En eski köpek mezarı nerede?
Almanya'da, Bonn'un Oberkassel semtinde. Mezar 1914'te taş ocağı işçileri tarafından tesadüfen bulundu ve insanla köpeğin birlikte gömüldüğü bilinen en eski mezar sayılıyor.
Bonn-Oberkassel köpeği kaç yaşındaydı?
Genç köpek 27 ya da 28 haftalık, yani yaklaşık yedi aylıktı. Mezardaki ikinci köpek daha yaşlıydı ve ondan daha az kalıntı kaldı.
Gençlik hastalığı bugün de görülüyor mu?
Evet, yavru köpeklerde görülen bulaşıcı bir virüs hastalığı. Köpeğinde ishal, kusma ya da ateş gibi belirtiler fark edersen veteriner hekimine danış.
Mezarda neden iki köpek var?
2018 incelemesi dişlerin iki ayrı hayvana ait olduğunu gösterdi; biri genç, diğeri yetişkin. İkinci köpek hakkında daha az şey biliniyor, çünkü ondan kalan parça az.
