Bulaşıcı esneme: köpekler insandan esneme kapar mı?
Bulaşıcı esneme köpeklerde gerçekten var. Sen esnediğinde köpeğin de esneyebiliyor ve bunu en çok sana karşı yapıyor. Tokyo Üniversitesi'nden Teresa Romero ve ekibinin 2013'te PLOS ONE dergisinde yayımladığı deney, 25 ev köpeğinde bunu ölçtü. Köpekler sahibi esnediğinde yabancı biri esnediğine göre daha sık esnedi ve bu sırada kalp atışları değişmedi.
Deney nasıl yapıldı?
Araştırmacılar köpekleri laboratuvara götürmek yerine evlerine gitti. 25 köpek vardı, hepsi bir yaşından büyüktü ve 13'ü dişiydi. Her köpek kendi oturma odasında dört kısa denemeden geçti. Birinde sahibi karşısına oturup beş dakika boyunca aralıklarla esnedi, diğerinde aynı süre ağzını esnemeye benzemeyen biçimde açıp kapadı. Sonra aynı iki deneme köpeğin hiç tanımadığı bir araştırmacıyla tekrarlandı.
Köpeklerin göğsüne takılan bir cihaz bütün deney boyunca kalp atışını kaydetti. Bu önemli bir ayrıntı, çünkü önceki çalışmalarda köpeklerin insan esnemesini görünce esnemesi gerginlik belirtisi de olabilirdi; köpekler stresliyken de esner. Kalp atışı bu iki açıklamayı birbirinden ayırmanın yoluydu.
Sonuç ne çıktı?
Esneme karşısında köpekler toplam 25 kez esnedi, sıradan ağız hareketi karşısında yalnız 5 kez. 25 köpeğin 13'ü en az bir kez esnedi. Esneyen kişi sahibi olduğunda esneme sayısı yabancıya göre daha yüksekti. Kalp atışı 21 köpekte ölçülebildi ve hiçbir denemede belirgin biçimde değişmedi.
Araştırmacılara göre köpeğin esnemesi gerginlikten değil, karşısındakine duygusal olarak ayak uydurmasından geliyor. İnsanlarda bulaşıcı esneme yakın kişiler arasında daha sık görülür ve duygudaşlıkla ilişkilendirilir. Köpekte de sahibe karşı daha güçlü çıkması bu benzerliği destekliyor.
Daha önce ne biliniyordu?
Köpeklerde bulaşıcı esnemeyi ilk kez 2008'de İngiltere'de bir ekip gösterdi; o çalışmada köpeklerin yüzde 72'si insan esnemesinden sonra esnemişti. Sonraki çalışmalar çelişkili sonuçlar verdi, bazıları hiç etki bulamadı. 2013'teki bir başka çalışma ise yaşın önemli olduğunu gösterdi. Yedi aydan küçük yavrularda bulaşma görülmedi, daha büyük köpeklerde görüldü.
Tokyo ekibi bu yüzden deneyi köpeklerin kendi evinde yaptı ve kalp atışını ölçtü. Amaç, gerginlikten gelen esnemeyi bulaşıcı esnemeden ayırmaktı; önceki çalışmaların hiçbiri bu ayrımı yapamamıştı.
Bu deney ne kadar güvenilir?
Romero ve ekibi kendi sınırlarını açıkça yazıyor. 25 köpek küçük bir grup. Sahip ile yabancı arasındaki fark esneme sayısında görüldü ama esneyen köpek sayısında aynı netlikte çıkmadı. Sessiz kontrol hareketi de esnemeden farklı bir ses çıkarıyor olabilir, bu yüzden ekip küçük bir ek deney yaptı. Yazarların ifadesiyle daha fazla veriye ihtiyaç var; köpekte duygudaşlık iddiası henüz bir ipucu, kanıt değil.
Sık sorulan sorular
Köpeğim esnediğimde neden esniyor?
Deneyler köpeklerin insan esnemesine karşılık verdiğini gösteriyor ve bu tepki sahibe karşı daha güçlü. Araştırmacılar bunu bir tür duygusal uyum olarak yorumluyor, ama mekanizma kanıtlanmış değil.
Köpeğin esnemesi stres belirtisi mi?
Olabilir, köpekler gerginken de esner. Tokyo deneyinde kalp atışı değişmediği için o esnemeler gerginlik sayılmadı. Sık esneme başka belirtilerle birlikteyse veteriner hekimine danış.
Yavru köpekler de esneme kapar mı?
2013'teki bir çalışmaya göre yedi aydan küçük yavrularda bulaşıcı esneme görülmüyor; bu davranış yaşla ortaya çıkıyor.
Evde deneyebilir miyim?
Evet. Köpeğin sakinken karşısına otur, birkaç kez gerçekçi biçimde esne ve bir iki dakika bekle. Esnemezse bu bir şey ifade etmiyor; deneyde de köpeklerin yarısı hiç esnemedi.
