Köpekler stresi koklayabilir mi? Deneyin sonucu
Köpekler stresi koklayabilir mi sorusuna bir deney evet diyor. 2022'de PLOS ONE dergisinde yayımlanan bir çalışmada eğitimli dört köpek, insanların stresli bir anda verdiği nefes ve ter örneğini sakin anlardaki örnekten yüzde 93,75 isabetle ayırt etti. Sonuç çarpıcı, ama deneyin az sayıda ve eğitimli köpekle yapıldığını bilmek de önemli.
Köpekler stresi nasıl koklar?
Queen's University Belfast'tan Clara Wilson ve arkadaşlarının çalışmasında her katılımcı iki örnek verdi: biri sakin haldeyken, biri de stresli bir görevin hemen ardından. Katılımcı bir gazlı bezi ensesine sürüp bir şişenin içine koydu ve şişeye üç kez derin nefes verdi. Köpeklerin görevi, önüne konan üç seçenekten stresli anın örneğini bulmaktı.
Stresli görev bir zihinden hesap testiydi. Katılımcılar üç dakika boyunca 9000'den geriye doğru on yedişer saydı ve araştırmacılar onları sert bir dille uyardı. Ekip stresi katılımcının kendi beyanının yanında nabız ve tansiyondaki artışla da doğruladı. Stres oluşmayan katılımcıların örneklerini teste almadılar ve sonunda 36 kişinin örneğini kullandılar.
Köpekler stresi ne kadar doğru buldu?
Dört köpeğin isabeti yüzde 90 ile yüzde 96,88 arasında değişti. Toplam 720 denemenin 675'inde doğru örneği seçtiler ve bu yüzde 93,75'lik bir isabet demek. Her denemede üç seçenek olduğu için şansla doğru bulma olasılığı üçte birdi, yani köpeklerin başarısı tesadüfle açıklanamıyor.
Bir katılımcının örneğiyle ilk kez karşılaştıklarında bile köpekler stresli örneği 36 denemenin 34'ünde doğru gösterdi. Bu, köpeklerin belirli bir kişinin kokusunu ezberlemek yerine stresle değişen bir kokuyu tanıdığını düşündürüyor.
Bu deney her köpeğin stresi anladığını mı gösteriyor?
Hayır, yazarlar da bunu açıkça söylüyor. Eğitime başlayan 20 köpekten yalnız dördü test aşamasına ulaştı ve çalışma tüm köpeklere genellenebilecek bir sonuç değil, bir ilke kanıtı. Köpekler ödüllü eğitimle bu işe hazırlandı, bu yüzden eğitimsiz bir köpeğin evde aynı kokuyu fark edip etmediğini deney söylemiyor.
Araştırmacılar stres kokusunu oluşturan maddeleri de belirlemedi. Örnekleri görevden hemen sonra aldıkları için bu kokunun ne kadar süre algılanabildiği de bilinmiyor. Deney laboratuvarda yapıldı ve yazarlar, yardımcı köpek eğitimi gibi kullanımların gerçek ortamda ayrıca denenmesi gerektiğini belirtiyor.
Köpekler kokuyla başka neleri bulabilir?
Ankara ve Kırıkkale üniversitelerinden Atasoy ve Erdem'in köpek duyuları makalesi köpeğin duyularını çevreyle iletişimdeki önemine göre koku, işitme ve görme olarak sıralıyor. Aynı makaleye göre köpekler avcılıkta, suç soruşturmalarında ve arama kurtarmada çalışıyor, özel eğitimli köpekler de akciğer, kolon ve mesane kanseri olan hastaların nefesini ve terini koklayarak erken tanıya yardımcı oluyor. Stres deneyi bu yeteneğin insanın ruh haline uygulandığı bir örnek.
Sık sorulan sorular
Köpeğim stresli olduğumu anlar mı?
Deney, eğitimli köpeklerin stresle değişen nefes ve ter kokusunu ayırt edebildiğini gösteriyor. Eğitimsiz bir köpeğin bunu fark edip etmediğini ve nasıl tepki verdiğini ise bu çalışma ölçmedi.
Köpekler korkuyu koklayabilir mi?
Bu çalışma korkuyu değil, zihinsel bir görevle oluşturulan psikolojik stresi inceledi. Korku için bu deneyden bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Deneyde kaç köpek vardı?
Eğitime 20 köpek başladı, dördü teste ulaştı. Bunlar bir Cocker Spaniel, bir Cockapoo ve iki melez köpekti, yaşları 11 ile 36 ay arasındaydı.
