Van kedisi sağır mı? Van'da 300 kedinin işitme testi
Van kedisi sağır mı sorusunun cevabı çoğu için hayır. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde 300 Van kedisinin işitmesi ölçüldü ve kedilerin büyük çoğunluğu çok iyi duyuyordu. Sağırlık oranı yüzde 14,33 çıktı. Beyaz tüylü ve mavi gözlü kedilerde sağırlık riskinin yüksek olduğu bilindiği için bu sonuç Van kedisi sahipleri için önemli.
Van kedisinin özellikleri
Van kedisini en çok beyaz ve ipeksi tüyü ile farklı renkteki gözleri tanıtıyor. Van Sağlık Bilimleri Dergisi'nde 2022'de yayımlanan bir makale de ırkın en önemli özelliklerini böyle sayıyor. Van kedisinin ünlü görünüşü, bir gözün mavi diğerinin kehribar renginde olmasıdır.
Irkın korunması için çalışan Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van Kedisi Araştırma ve Uygulama Merkezi 1992'de kuruldu. Merkezin müdürü Prof. Dr. Abdullah Kaya, 2023'te merkezde 145 yavrunun doğduğunu ve 80'inin ailelere sahiplendirildiğini anlattı.
Beyaz kediler neden daha sık sağır olur?
Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi'ne göre beyaz tüylü ve mavi gözlü kediler, doğuştan sağırlık bakımından en riskli gruptur ve bunun nedeni kalıtsal bir farklılıktır. Merkezin sayfasında alıntılanan veteriner hekim James Flanders'a göre iki gözü de mavi olan beyaz kedilerin yaklaşık yüzde 80'i, doğduktan dört gün kadar sonra sağırlık belirtileri göstermeye başlıyor.
Van kedisi de beyaz tüylü bir ırk olduğu ve gözlerinden biri mavi olabildiği için aynı soru akla geliyor. Van'da yapılan araştırma bu soruyu doğrudan ırkın kendisinde ölçtü.
Van kedilerinde işitme testi nasıl yapıldı?
Funda Almaç Çelik'in 2019'da Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde tamamladığı doktora tezinde, yaşları iki ay ile sekiz yıl arasında değişen 300 Van kedisi incelendi. Kediler merkezden ve Van ilinden geliyordu ve üç eşit gruba ayrıldı. İşitme, beynin sese verdiği elektrik yanıtını ölçen klinik bir cihazla (ABR) test edildi. Bu yöntemde kedinin sese dönüp bakması beklenmediği için sonuç kedinin o anki ilgisine bağlı kalmıyor.
Sonuçlar ne gösterdi?
Kedilerin çoğunun işitmesi çok iyi çıktı ve sağırlık oranı yüzde 14,33 olarak hesaplandı. Sağırlıkla cinsiyet ya da tüy uzunluğu arasında bir bağ bulunmadı. Başında renkli lekesi olan kedilerin hiçbirinde sağırlık görülmedi. Tek kulağı duymayan kedilerin oranı da diğer beyaz kedi ırklarına göre belirgin biçimde düşüktü.
Tez, bu sonuçların merkezde sağır kedilerin üretimde kullanılmaması için değerlendirilmesini öneriyor. Yani işitme testi yalnız tek tek kedileri değil, ırkın geleceğini de ilgilendiriyor.
Van kedisinin genleri ne söylüyor?
Aynı merkezde yetiştirilen 48 Van kedisinde, beyaz tüyle ilişkili bilinen KIT geninin farklı biçimleri incelendi. 2022'de yayımlanan bu çalışmada genin biçimleriyle göz rengi, baştaki leke ya da tüy uzunluğu arasında bir bağ bulunmadı. Van kedisinin görünüşünün ve işitmesinin arkasındaki genetik hikaye hâlâ araştırılıyor.
Sık sorulan sorular
Bütün Van kedileri sağır mı?
Hayır. Van'da ölçülen 300 kedinin yüzde 14,33'ü sağır çıktı, çoğunun işitmesi ise çok iyiydi.
Mavi gözlü beyaz kediler sağır mı olur?
Beyaz ve mavi gözlü kediler doğuştan sağırlıkta en riskli gruptur ama her biri sağır değildir. Kesin cevabı ancak bir işitme testi verir.
Kedinin işitmesi nasıl test edilir?
Van'daki çalışmada beynin sese verdiği yanıtı ölçen ABR cihazı kullanıldı. Bu testi yapan bir kliniği veteriner hekimin önerebilir.
Van Kedisi Araştırma Merkezi ne zaman kuruldu?
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'ne bağlı merkez 1992'de kuruldu ve ırkın korunması ile yetiştirilmesi üzerine çalışıyor.
